Avropa İttifaqı (Aİ) tərəfindən Naxçıvan dəmir yolu layihəsinin reallaşdırılması istiqamətində aparılan qiymətləndirmə prosesi yekun mərhələyə qədəm qoyub. Bu mühüm məqam Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Dublin şəhərində Aİ Şurasının Prezidenti Antonio Koşta ilə keçirdiyi görüş zamanı ətraflı müzakirə olunub.
Tərəflər arasında baş tutan müzakirələr zamanı təkcə nəqliyyat xətləri deyil, həm də yaşıl enerji sahəsində tərəfdaşlıq diqqət mərkəzində olub. Xüsusilə Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə və Bolqarıstanın iştirakı ilə bərpaolunan enerji mənbələrindən əldə olunan elektrik enerjisinin birbaşa Avropa bazarlarına nəqli üçün əldə edilmiş razılaşmalar yüksək qiymətləndirilib. Bununla yanaşı, qlobal ticarət üçün strateji əhəmiyyət daşıyan Orta Dəhlizin potensialı, eləcə də regionda nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin şaxələndirilməsi ətrafında geniş fikir mübadiləsi aparılıb.
Brüssel artıq Naxçıvan dəmir yolu xəttinə sadəcə yerli əhəmiyyətli infrastruktur təşəbbüsü kimi baxmır. Bu layihə Avropanı Mərkəzi Asiya və Çin bazarları ilə birləşdirən qlobal nəqliyyat arxitekturasının ayrılmaz hissəsi qismində qiymətləndirilir. Sözügedən dəmir yolu gələcəkdə Azərbaycanın əsas hissəsini Ermənistan ərazisindən keçməklə Naxçıvan Muxtar Respublikasına bağlayacaq həlledici tranzit həlqəsidir. Qərb dövlətləri Asiya ilə ticarət əlaqələrində təhlükəsiz və alternativ logistik marşrutların yaradılmasında son dərəcə maraqlıdır və Bakı bu qlobal transkontinental zəncirin əsas dayağıdır.
Bütün bunlar onu göstərir ki, Zəngəzur istiqamətində nəqliyyat dəhlizinin açılması artıq yalnız Bakı ilə İrəvan arasındakı ikitərəfli müzakirələrin çərçivəsindən çıxıb. Hazırda bu layihə Vaşinqtonun və Brüsselin də yaxından maraq göstərdiyi beynəlxalq geostrateji gündəmin əsas prioritetlərindən birinə çevrilib.
Bəs Qərbin Naxçıvan logistikasına artan diqqəti və bu strateji layihəyə verdiyi siyasi dəstək fonunda Tehran və ya Moskvanın hər hansı maneə törətmək, prosesə müdaxilə etmək ehtimalı varmı?
Məsələ ilə bağlı NOCOMMENT.az-a danışan politoloq Azər Hüseynov qeyd edib ki, Qərbin regionda fəallaşması və Naxçıvan dəmir yoluna strateji layihə kimi yanaşması Cənubi Qafqazda qüvvələr nisbətini kökündən dəyişir: "Avropa İttifaqının bu prosesə birbaşa qoşulması regiondakı kommunikasiyaların açılmasını qlobal müstəviyə daşıyır. Bu isə o deməkdir ki, istənilən kənar qüvvənin bu layihəyə açıq müdaxilə etməsi və ya prosesi ləngitməyə çalışması artıq təkcə Azərbaycanla deyil, bütövlükdə Qərb mərkəzləri ilə qarşıdurma demək olacaq".
Onun sözlərinə görə, xüsusilə İrandan gələ biləcək potensial narahatlıqlar və maneəçilik cəhdləri beynəlxalq təzyiqlər qarşısında neytrallaşdırılacaq: "Tehran hər nə qədər Zəngəzur istiqamətindəki dəyişikliklərdən narazı olduğunu nümayiş etdirməyə çalışsa da, layihəyə ABŞ və Avropanın geosiyasi maraqlarının inteqrasiya olunması İranın manevr imkanlarını maksimum dərəcədə məhdudlaşdırır. Rusiya isə mövcud Ukrayna müharibəsi və qlobal təcrid şəraitində Cənubi Qafqazda yeni nəqliyyat yollarının reallaşmasına qarşı sərt müqavimət göstərmək gücündə deyil. Ona görə də Qərbin dəstəklədiyi bu geoyiçtisadi plan tədricən öz reallığını tapmaqdadır".
Sara,